De Bijbelschaal

Geen vertaling is neutraal. Elke vertaler kiest steeds opnieuw tussen de woorden van de grondtekst volgen en de gedachte in gewone taal weergeven. Deze schaal zet de bekendste vertalingen per taal op één boog, van woord voor woord tot zin voor zin, zodat je ziet waar de bijbel die je leest ongeveer staat — en waar de vertalingen staan die je op deze site kunt lezen.

Hoe lees je dit

Links op de boog staan de vertalingen die zo dicht mogelijk bij de woorden, de woordvolgorde en de zinsbouw van het Hebreeuws en het Grieks blijven; als lezer moet je dan soms wat moeite doen. Rechts staan de vertalingen die de betekenis in natuurlijke, hedendaagse taal willen overbrengen, ook als de woorden van het origineel daarvoor moeten wijken. In het midden staan vertalingen die bewust tussen die twee laveren.

Vet gedrukt zijn de vertalingen die je op deze site kunt lezen, in Moria. De Nieuwe Statenvertaling, de eigen vertaling van deze site, staat in de accentkleur. Met de knoppen boven de boog kies je een andere taal; tik of klik op een naam en je springt naar de regel eronder die zegt wat de vertalers wilden.

Links is niet beter dan rechts. Een letterlijke vertaling laat meer van de grondtekst zien, maar vraagt meer van de lezer; een communicatieve vertaling leest makkelijker, maar heeft al meer voor je beslist. Voor nauwkeurige studie is de linkerkant het nuttigst — en het meeste zie je als je twee vertalingen van verschillende kanten naast elkaar legt.

Waar komen de posities vandaan

Uit een eigen inschatting, niet uit een meting. Er bestaat geen maat die letterlijkheid in een getal uitdrukt, en geen enkele bron geeft zelf een plaats op deze schaal. Wat er wel is: wat de uitgever of de vertalers over hun opzet zeggen — formele of dynamische equivalentie, woord voor woord of gedachte voor gedachte, en voor wie de vertaling bedoeld is — en wat naslagwerken daarover schrijven. Op grond daarvan is de volgorde gekozen. De precieze afstand tussen twee vertalingen betekent weinig.

Waar de bron de opzet niet met zoveel woorden noemt, staat bij de vertaling minder zeker. De plaats is dan afgeleid uit andere aanwijzingen — de geschiedenis van de vertaling, de vertaling waarop ze teruggaat, of een steekproef — en kan er een flink stuk naast zitten. De talen zijn bovendien niet onderling geijkt: twee vertalingen op dezelfde hoogte in het Duits en in het Japans zijn daarmee nog niet aantoonbaar even letterlijk.

Bronnen

Onder de boog staat bij elke vertaling een korte regel over haar vertaalopzet, met een link naar de bron: meestal de uitgever of het bijbelgenootschap zelf, anders een naslagwerk of een overzichtsartikel. Het jaartal is dat van de eerste volledige uitgave; latere herzieningen staan erachter. Zie je een plaats die volgens jou niet klopt, of een bron die het beter zegt, laat het me dan weten via de contactpagina.